35minners een probleemgroep voor gemeenten?
Er is de laatste afgelopen periode veel te doen geweest over de 35min problematiek. Toen STECR over dit thema onlangs samen met ProgreSZ HogeSchool Sociale Zekerheid een ronde tafelbijeenkomst organiseerde, waren er deelnemers die dachten dat het over de problematiek van werknemers en uitkeringsgerechtigden jonger dan 35 jaar ging. Maar 35min heeft helemaal niets met leeftijd te maken. Misschien ten overvloede: bij de 35min problematiek gaat het om de categorie werknemers die bij de WIA keuring voor minder dan 35% arbeidsongeschikt zijn verklaard. Zij hebben daarmee geen recht op een WIA uitkering. De werknemer moet (weer) aan het werk. Samen met de werkgever wordt bekeken wat de mogelijkheden zijn. In 2008 ging het in totaal om 20.000 personen die minder dan 35% arbeidsongeschikt zijn verklaard. Twaalf maanden na de claim is meer dan de helft van hen weer aan het werk. Met name werknemers jonger dan 30 jaar en niet westerse allochtonen vormen een probleemgroep.
Probleem is dat de werknemers die niet in aanmerking komen voor een WIA-uitkering vaak forse gezondheidsbeperkingen hebben en niet zomaar weer aan de slag kunnen. De berekening van het arbeidsongeschiktheidspercentage is in ons land een inkomensgerelateerd verhaal en niet zozeer gebaseerd op medische criteria. Er is dan ook vaak aangepast of ander werk nodig, omdat de werknemer met zijn broze gezondheid zijn oude werk niet meer kan verrichten. Vooral in het MKB zijn de mogelijkheden voor werkgevers om de werknemer goed onder te brengen beperkt. Poorwachtercentra proberen werkgevers regionaal met elkaar in contact te brengen om zo hun behoefte aan werkkrachten te matchen, onder het motto `de een zijn kneus is de ander zijn keus´. Een werknemer uit de bouw met gezondheidsbeperkingen is wellicht nog wel in staat tot administratief werk in een andersoortig bedrijf. Een ander gevolg van de inkomensgerelateerdheid van de WIA uitkering is dat het voor laag geschoolde werknemers met een relatief laag inkomen bijna onmogelijk is om voor een WIA uitkering in aanmerking te komen, tenzij ze volledig en duurzaam arbeidsongeschikt zijn.
Voor een flink aantal werknemers geldt dat na 2 jaar arbeidsongeschiktheid ontslag volgt. De werkgever is niet in staat gebleken passend werk aan te bieden. De werknemers kunnen dan recht hebben op een WW-uitkering. Hierdoor komen er mensen in de WW met forse gezondheidsbeperkingen. Alleen heeft helaas niet iedereen voldoende WW-rechten opgebouwd in de loop van de werkcarričre. Hoogte en duur van de uitkering zijn immers afhankelijk van het arbeidsverleden. Juist vanwege de medische beperkingen van deze groep is het niet waarschijnlijk dat zij een prachtig arbeidsverleden hebben opgebouwd. Het is dan ook niet ondenkbaar dat deze mensen uiteindelijk een beroep zullen doen op de Wet Werk en Bijstand en daarmee terecht komen in de kaartenbakken van gemeenten. De gemeentelijke sociale dienst heeft dan uiteindelijk de verantwoordelijkheid voor deze ex-werknemers met gezondheidsbeperkingen. De vraag is of dit door eerder ingrijpen in de eerste twee ziektejaren, voorkomen had kunnen worden.
Dr. Harriet Vinke
Directeur STECR, expertisecentrum participatie
juni 2009